Πόσο συχνά κρατάς την ανάσα σου; Όχι κυριολεκτικά, αλλά εσωτερικά.
Εκείνες τις στιγμές που σφίγγεσαι λίγο, χωρίς να το καταλαβαίνεις. Που μειώνεις τον εαυτό σου. Που σιωπάς για να μη φανείς «πολύ». Που βιάζεσαι να εξηγηθείς, να απολογηθείς, να φανείς «λογικός» ή «σωστή», λες και πρέπει να δικαιολογήσεις ακόμη και την ανάγκη σου για ξεκούραση.
Για κάποιους ανθρώπους, η αναπνοή δεν είναι αυτονόητη. Είναι πράξη επανάκτησης, μια διεκδίκηση χώρου, μια ήσυχη αντίσταση σε όλα όσα για χρόνια τους εκπαίδευσαν να προσαρμόζονται, να προσφέρουν, να κρατούν τα συναισθήματά τους σε ένα ασφαλές εσωτερικό κουτί.
Όταν έχεις μάθει να φροντίζεις όλους, ξεχνάς να φροντίζεις εσένα
Κάποιοι άνθρωποι που έρχονται στη θεραπεία κουβαλούν μέσα τους μια χρόνια κόπωση. Όχι μόνο σωματική, αλλά υπαρξιακή. Δεν είναι σίγουροι ποιος είναι ο εαυτός τους πια. Έχουν ζήσει πολλά χρόνια μέσα από ρόλους – του γονέα, του επαγγελματία, του φροντιστή, του δυνατού.
Στο μεταξύ, η αναπνοή έγινε ρηχή. Ο εαυτός μικραίνει για να χωράει στις ανάγκες των άλλων.
Κι όταν επιτέλους ξεστομίσουν ένα «θέλω να σταματήσω για λίγο», συχνά σπεύδουν να το εξηγήσουν. Να πουν «συγγνώμη». Λες και η ξεκούραση είναι πολυτέλεια. Λες και η ανάσα χρειάζεται άδεια.
Η επιστροφή δεν γίνεται με βία. Γίνεται με αναπνοή
Στη θεραπεία, η ανάκτηση της αναπνοής δεν είναι μεταφορά, είναι βίωμα. Συχνά ξεκινά σιωπηλά. Μέσα από μικρές παύσεις. Από εκείνες τις στιγμές που κάποιος σταματά να μιλά και αφήνει το βλέμμα του να πάει αλλού. Που δεν χρειάζεται να βρει αμέσως τις λέξεις. Που απλώς… κάθεται. Και ανασαίνει.
Είναι από τις πιο συγκινητικές στιγμές σε μια συνεδρία. Όταν ο άνθρωπος μπροστά μου επιτρέπει στον εαυτό του να σταθεί. Να μην εξηγηθεί. Να μην κρυφτεί. Να πει απλώς: “Αυτό είμαι τώρα.”, χωρίς ενοχή, χωρίς απολογία.
Δεν χρειάζεται να απολογηθείς για το ότι χρειάζεσαι χώρο
Η ανάγκη για χώρο – εσωτερικό, ψυχικό, σωματικό – είναι βαθιά ανθρώπινη. Δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι αδυναμία. Είναι ανάγκη. Κι όμως, πόσοι από εμάς έχουμε μάθει να τη νιώθουμε σαν ελάττωμα; Να νιώθουμε ενοχή όταν χρειαζόμαστε ένα διάλειμμα. Να αισθανόμαστε ότι πρέπει να εξηγηθούμε επειδή δεν αντέχουμε άλλο. Να απολογούμαστε όταν, απλώς, θέλουμε λίγη ησυχία. Λίγο χώρο. Λίγο εμάς.
Για κάποιους, το να πουν «χρειάζομαι λίγο χώρο» είναι σχεδόν επαναστατικό. Γιατί έχουν μάθει να είναι εκεί για όλους, να αντέχουν, να μη ζητάνε, να προσφέρουν μέχρι εξάντλησης.
Και όταν πια το σώμα και η ψυχή φωνάζουν «αρκετά», τότε έρχεται και η ντροπή:
«Μήπως είμαι αχάριστος;»
«Μήπως τα παραλέω;»
«Μήπως είμαι αδύναμη;»
Όχι. Είσαι άνθρωπος. Και κάθε άνθρωπος χρειάζεται έναν χώρο που να μην τον ζυγίζει.
Έναν χώρο όπου να μην χρειάζεται να αποδείξει τίποτα. Όπου μπορεί να σταθεί, όπως είναι – με τις αντοχές του και τις ευαλωτότητές του. Έναν χώρο όπου δεν χρειάζεται να ζητά «συγγνώμη» που νιώθει. Ή που κουράστηκε. Ή που δεν ξέρει.
Αυτόν τον χώρο προσφέρω μέσα από τη θεραπευτική σχέση. Όχι για να σου πω τι να κάνεις. Όχι για να σου δώσω λύσεις. Αλλά για να μπορέσεις, ίσως για πρώτη φορά, να πάρεις μια ανάσα χωρίς να απολογείσαι. Να αφήσεις κάτω την πανοπλία. Να ακούσεις την εσωτερική σου φωνή, αυτή που ίσως έχεις καιρό να ακούσεις.
Σε έναν τέτοιο χώρο, μπορείς να πεις: «Δεν θέλω να εξηγηθώ. Απλώς χρειάζομαι χώρο.» Και αυτό να είναι αρκετό.
Γιατί η θεραπεία δεν είναι προσπάθεια να γίνεις κάποιος άλλος. Είναι επιστροφή σε αυτόν που ήσουν, πριν σε πείσουν ότι δεν είναι αρκετός.
Και αυτή η επιστροφή ξεκινά από την ανάσα. Από τη σιωπή. Από το “είμαι εδώ” – χωρίς απολογία.